Prof. dr hab. Andrzej Flis

Prof. dr hab. Andrzej Flis (1953-2009) - socjolog, wieloletni pracownik IS UJ, twórca i kierownik Katedry Porównawczych Studiów Cywilizacji UJ. Jego zainteresowania badawcze dotyczyły szerokiego spektrum zagadnień – socjologii kultury, teorii cywilizacji, historii wczesnego chrześcijaństwa, historii cywilizacji europejskiej i przemian kulturowych zachodzących w jej łonie, a także specyfiki kultur Dalekiego Wschodu. Autor m.in. książek, takich jak: "Antynomie wielkiej wizji. Krytyka marksowskiej teorii historii" (1990), "Chrześcijaństwo i Europa: studia z dziejów cywilizacji Zachodu" (2001), "Zapomniani bracia: ginący świat chrześcijan Bliskiego Wschodu" (2004, z B. Kowalską).

Fragmenty wspomnienia prof. Marii Flis:

"Andrzej Flis urodził się 4 lutego 1953 roku w Kraśniku Lubelskim. Egzamin maturalny zdał w II Liceum Ogólnokształcącym im. Jana Sobieskiego w Krakowie w roku 1972. W tym samym roku rozpoczął studia socjologiczne w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Ukończył je przed terminem i z wyróżnieniem w czerwcu 1976 roku, przedstawiając pracę magisterską dotyczącą wyjaśnienia holistycznego i historycznego w filozofii Karola Marksa, który zbudował pierwszą socjologiczną teorię rozwoju społecznego. Trzy lata później ukończył studia filozoficzne. Pod opieką profesora Zbigniewa Kuderowicza przygotował rozprawę magisterską poświęconą ontologii Ludwika Wittgensteina. W roku 1983 na podstawie pracy Socjologiczne koncepcje człowieka przygotowanej pod kierunkiem profesora Piotra Sztompki, uzyskał stopień naukowy doktora nauk humanistycznych. Rozprawę habilitacyjną przedstawił w 1991 roku. Po raz kolejny zadał w niej pytanie o źródła myśli Karola Marksa. Tym razem zafascynowało go „wewnętrzne pęknięcie systemu" – autorstwa jednego z najwybitniejszych umysłów XIX wieku. Owo pęknięcie zrodziło specyficzną wizję rzeczywistości – wizję w której współistniała ścisła, głęboko intelektualna analiza świata kapitalistycznego z myślą skrajnie utopijną. W pełni oddaje ten stan rzeczy tytuł rozprawy Antynomie wielkiej wizji z przedmową Jadwigi Staniszkis. Tytuł naukowy profesora i stanowisko profesora nadzwyczajnego Uniwersytetu Jagiellońskiego uzyskał w 2002 roku.

Jego późniejsze zainteresowania badawcze dotyczyły bardzo szerokiego spektrum zagadnień – socjologii kultury, teorii cywilizacji, historii wczesnego chrześcijaństwa, historii cywilizacji europejskiej i przemian kulturowych zachodzących w jej łonie, a także specyfiki kultur Dalekiego Wschodu. Pracą, w której połączył wszystkie te wątki jest książka Chrześcijaństwo i Europa. Studia z dziejów cywilizacji Zachodu (I wydanie 2001, II wydanie poszerzone 2003). W tej pracy zmierzył się z próbą udzielenia odpowiedzi na pytanie o genezę kultury europejskiej i jej specyfikę. Tłem dla tych rozważań były wyniki badań, które prowadził przez niemal dwa lata na Dalekim Wschodzie (Chiny, Korea, Japonia, Wietnam, Kambodża). Jego zdaniem konfucjański krąg kulturowy przez swoją odmienność stanowi doskonały punkt odniesienia dla społeczno-kulturowych badań cywilizacji europejskiej.

Inną fascynacją Andrzeja Flisa była historia i rozwój chrześcijaństwa na Bliskim Wschodzie i w Egipcie. Badania nad pierwszym z wymienionych obszarów, prowadzone w latach 1998-2000 w Syrii, Libanie, Jordanii, Iraku, Iranie i Izraelu, zaowocował książką przygotowaną we współpracy z Beatą Kowalską – Zapomniani bracia. Ginący świat chrześcijan Bliskiego Wschodu (2003). Dziejom i obecnej sytuacji chrześcijaństwa w Egipcie miała być poświęcona praca Chrześcijaństwo na ziemi faraonów. Materiał stanowiący podstawę tej pracy został zebrany przez Profesora i jego współpracowników w czasie trzech wypraw badawczych do Egiptu prowadzonych w latach 2004-2008 w ramach grantu badawczego KBN.

W 1985 roku wyjechał na półroczne stypendium do University of Wisconsin, Stevens Point i Columbia University, New York City, USA. Potem, w 1989 roku spędził jako visiting profesor cztery miesiące w Australian National University, Canberra. Od grudnia 1991 do marca 1992 był visiting fellowships i professorships w Hebrew University of Jerusalem, Israel. W kwietniu i maju 1993 w European University Institute, Florence; luty-maj 1994 People's University of China, Beijing; marzec kwiecień 1996 Trynity College, Dublin, Ireland; czerwiec-wrzesień 1996 University of Amsterdam, The Netherlands; listopad-grudzień 1996 University of Exeter, England; marzec-kwiecień 1997 Katholieke Universiteit, Leuven, Belgium; lipiec – październik 1997 University of Amsterdam, The Netherlands; kwiecień-maj 1998 University College Dublin, Ireland; kwiecień-czerwiec 2000 Kobe University, Japan; czerwiec-lipiec 2000 National Chengchi University, Taipei, Taiwan; marzec-kwiecień 2002 Seoul National University, Korea i marzec 2002- luty 2003 Sung Kyun Kwan (Confucian) University, Seoul, Korea.

Równolegle z działalnością naukową i badawczą Profesor Flis realizował się także jako nauczyciel akademicki. Powtarzał, że praca, która pozwala na połączenie aktywności naukowej i dydaktycznej, jest jedyną w swoim rodzaju – jej istotą jest rozwijanie własnych zainteresowań, całkowite oddanie się temu, co człowieka fascynuje i jednocześnie … nieustanne mówienie o tym, a uczelnia zapewnia wiernych słuchaczy. Jego wykładów słuchali studenci Uniwersytetu Jagiellońskiego, Państwowej Wyższej szkoły Teatralnej w Krakowie i Politechniki Śląskiej. Z wykładami gościnnymi był w 20 uniwersytetach na prawie wszystkich kontynentach. Wypromował ponad stu magistrów socjologii i dwóch doktorów".