Prof. dr hab. Andrzej Waligórski

Prof. dr hab. Andrzej Waligórski - antropolog, językoznawca, uczeń Bronisława Malinowskiego. Prowadził badania terenowe w Kenii we wschodniej Afryce, gdzie zajmował się społeczeństwem pierwotnym Luo. Autor publikacji, takich jak „Antropologiczna koncepcja człowieka" (1973), „Studia nad więzią terytorialną i rodzinną wschodnioafrykańskiego plemienia Luo" (1963), "Implikacje teoretyczno-etnograficznych badań terenowych" (1969). Kierował Zakładem Socjologii Kultury i Oświaty Instytutu Socjologii UJ.

Fragmenty wspomnienia o prof. Andrzeju Waligórskim autorstwa Andrzeja Palucha; „Przegląd Socjologiczny" 1974.

Urodził się 12 grudnia 1908 r. w Krakowie. Tutaj w roku 1926 ukończył II Gimnazjum im. króla Jana Sobieskiego. W tym samym roku podjął studia na Uniwersytecie Jagiellońskim w zakresie języków nowożytnych, językoznawstwa ogólnego i filozofii ścisłej. W roku 1931 uzyskał stopień magistra filozofii i rok później wyjechał na stypendium Funduszu Kultury Narodowej do Londynu. Tam po raz pierwszy zetknął się z antropologią społeczną, dyscypliną, która określiła całość Jego działalności naukowej i dydaktycznej. Studiował na Uniwersytecie Londyńskim pod kierunkiem prof. Bronisława Malinowskiego w słynnej wówczas dzięki Malinowskiemu London School of Economics. Tam w roku 1938 prof. Waligórski uzyskał stopień doktora filozofii.(...)

Po powrocie do kraju w r. 1938 prof. Waligórski objął stanowisko pracownika naukowego w Państwowym Instytucie Kultury Wsi, kierowanym przez prof. Józefa Chałasińskiego. Niestety II wojna światowa przerwała tę owocnie rozpoczętą pracę. W wojnie tej prof. Waligórski brał czynny udział. Kampanię wrześniową rozpoczął w 3 Batalionie Strzelców z Rembertowa, a następnie walczył w lasach Zamojszczyzny w oddziale uformowanym przez majora Cichockiego, gdzie był dowódcą kompanii. Dostawszy się do niewoli uciekł z obozu jeńców i na przełomie roku 1939/1940 przez Węgry przedostał się do Paryża, gdzie wstąpił do Armii generała Sikorskiego. Stamtąd został oddelegowany do pracy naukowo-politycznej w Królewskim Instytucie Spraw Międzynarodowych w Londynie. (...)

Po wojnie, w r. 1946, prof. Waligórski wyjechał (...) do Kenii we wschodniej Afryce. Prowadził tam blisko 3-letnie badania terenowe w społeczeństwie pierwotnym Luo. Wyniki tych badań opracowywał później przez wiele lat już w Polsce, publikując szereg rozpraw. Ważniejsze z nich to: Studia nad więzią terytorialną i rodzinną wschodnioafrykańskiego plemienia Luo, „Etnografia Polska", t.VII, 1963; Problem białego osadnictwa w Kenii, „Przegląd Socjologiczny", t.XXIII, 1969; Kinship Termonology of the Luo, „Africana Bulletin", nr 11, 1969; Wzory i normy bogactwa i zamożności a afrykańskim społeczeństwie chłopskim. Studium procesów zmiany kulturowej, „Studia Socjologiczne", 1970, nr 2(37). Plemieniu Luo poświęcona jest też monografia Społeczność afrykańska w procesie przemian 1890-1949. Studium wschodnioafrykańskiego plemienia Luo, Warszawa 1969. Część swoich doświadczeń badacza terenowego zawarł prof. Waligórski w krótkim szkicu Implikacje teoretyczno-etnograficznych badań terenowych, „Etnografia Polska", t.XIII, 1969.

W roku 1948 prof. Waligórski wrócił do Polski i objął stanowisko adiunkta w Katedrze Etnografii Ogólnej i Socjologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, kierowanej przez prof. Kazimierza Dobrowolskiego. W 1955 r. został docentem, a w 1969 r. profesorem tegoż Uniwersytetu. W roku 1962 objął kierownictwo Zakładu Etnografii i Socjologii Ludów Afrykańskich (...). Po reorganizacji struktury Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdy Katedra, w której pracował, weszła w skład Instytutu Socjologii UJ, prof. Waligórski został kierownikiem Zakładu Socjologii Kultury i Oświaty (...). Ponadto wykładał w Katedrze Etnografii Uniwersytetu Warszawskiego i w Studium Afrykanistycznym na tym samym Uniwersytecie.(...)

Oprócz działalności uniwersyteckiej uczestniczył jako członek w pracach Komisji Socjologicznej oraz Komisji Orientalistycznej Oddziału PAN w Krakowie. Był przewodniczącym Komisji Etnograficznej Krakowskiego Oddziału PAN, która głównie dzięki jego wysiłkom została reaktywowana w 1973 r. (...) Największym dziełem życia prof. Andrzeja Waligórskiego była opublikowana w r. 1973 Antropologiczna koncepcja człowieka, najobszerniejszy w języku polskim wykład historii antropologicznej teorii kultury. W książce tej dał wyraz swoim zainteresowaniom i swojej erudycji humanisty wielkiego formatu.(...)"