W roku 2002 w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Jagiellońskiego założony zostaje Zakład Badań Problemów Ludnościowych. Historia tego zakładu wyrasta z długiej tradycji zainteresowań demograficznych i społeczno-kulturowych w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Odzwierciedlały się one zarówno na płaszczyźnie teoretyczno-badawczej jak i instytucjonalnej. więcej…
Kadra naukowa:
prof. dr hab. Krystyna Slany - kierownik Zakładu
profesor nadzwyczajny
dr Beata Kowalska
adiunkt
dr Magdalena Ślusarczyk
adiunkt
dr Katarzyna Zielińska
adiunkt
Doktorantki:
mgr Maria Adamczyk
mgr Anna Arendarczyk
mgr Ewelina Ciaputa
mgr Katarzyna Czerwonogóra
mgr Ewa Krzaklewska
mgr Karolina Krzystek
mgr Kaja Michalec
mgr Agata Młodawska
mgr Paulina Pustułka
mgr Anna Ratecka
mgr Justyna Struzik
mgr Marta Warat
mgr Katarzyna Wojnicka
Już w uformowanej przez prof. J.S. Bystronia w 1930 roku Katedrze Etnologii i Socjologii podejmowane były wątki demograficzne, rozwijane następnie przez następcę Bystronia, prof. Kazimierza Dobrowolskiego i jego współpracowników. W 1957 roku powstała Katedra Socjologii i Demografii UJ, którą kierował prof. Paweł Rybicki.
Warto podkreślić, iż rozwijanie demografii na gruncie socjologii krakowskiej stanowiło jej wyróżnik w skali ogólnopolskiej. Do tamtego czasu nie była ona instytucjonalnie reprezentowana na polskich uniwersytetach. W 1970 roku Katedra wraz z zespołem przeszła do nowo powstałego Instytutu Socjologii, tworząc w jego ramach Zakład Socjologii. Obok Pawła Rybickiego wybitną badaczką i wykładowczynią problematyki demograficznej była doc. dr hab. Wanda Czarkowska, której uczennicami są prof. dr hab. Krystyna Slany i dr Krystyna Kluzowa. Wanda Czarkowska pogłębiała i rozwijała także wiedzę z zakresu prognozowania. Była autorką tak kluczowych prac z tej dziedziny jak: Prognozy demograficzne, Typy struktur wieku ludności regionu krakowskiego, Elementy demografii (współautorki K. Kluzowa, K. Slany).
W oparciu o Katedrę Socjologii i Demografii powstała w Instytucie Socjologii Pracownia Demograficzna, której kierownictwo objęła Wanda Czarkowska. Po jej odejściu na emeryturę w 1982 roku Pracownią kierowała dr Krystyna Kluzowa. W ramach działalności Pracowni powstało wiele prac naukowych, prowadzone były także badania empiryczne, realizowane w ramach problemów węzłowych. W 1989 roku Pracownia Demograficzna została włączona do Zakładu Socjologii Stosowanej i Pracy Socjalnej, kierowanej przez prof. Krzysztofa Frysztackiego.
W grudniu 2002 roku powołany do życia zostaje Zakład Badań Problemów Ludnościowych. Problematyka badawcza wyrasta ze wspomnianej tradycji demograficzno-społecznej IS UJ oraz orientacji pracowników na nowe wyzwania naukowe.
Wyodrębnić można następujące nurty badań podejmowanych przez pracowniczki i doktorantki Zakładu:
1. Studia nad małżeństwem i rodziną ujmowane z punktu widzenia:
a. demograficznego, m.in. nad uwarunkowaniami zachowań prokreacyjnych, teoriami płodności, postawami wobec regulacji urodzeń, nad budżetami gospodarstw domowych, sytuacją bezrobotnych kobiet w Polsce i nad sytuacją ludzi starych w Polsce
b. socjologicznego, m.in. nad pozycją dziecka we współczesnej rodzinie, zmianami instytucji rodziny w warunkach polskich i światowych, w tym instytucji małżeństwa kohabitacyjnego oraz małżeństwa powtórnego, orientacjami rodzinnymi ludzi młodych w Polsce;
2. Studia w zakresie gender studies - w roku 2003 powstaje, dzięki działalności Zakładu, nowa specjalność - Społeczno-kulturowa tożsamość płci oraz nowe studia podyplomowe o tej samej nazwie
3. Studia nad perspektywami demograficznymi Polski
4. Studia - teoretyczne i empiryczne - nad migracjami międzynarodowymi, a zwłaszcza emigracjami z krajów Europy Środkowej i Wschodniej, z wyeksponowaniem sytuacji migracyjnej Polski (m.in. nad orientacjami emigracyjnymi Polaków, reemigracjami do Polski, nad imigracją polską w Kanadzie i polityką imigracyjną Kanady).
W latach 1994-2008 zrealizowane zostały następujące projekty badawcze:
a. Trendy emigracyjne we współczesnej Polsce. Charakterystyka socjologiczno-demograficzna (K. Slany);
b. Orientacje emigracyjne osób wyjeżdżających z Polski (K. Slany);
c. Reemigracje do Polski w okresie transformacji ustrojowej (K. Slany, A. Małek);
d. Kohabitacja jako alternatywna forma życia małżeńskiego i rodzinnego w Polsce (K. Slany);
e. Contemporary Canadian Family, grant rządu kanadyjskiego (K. Slany);
f. History of social work in Europe (1900-1960) , international research projekt coordinated by Germany (I. Szczepaniak-Wiecha, A. Małek, K. Slany);
g. EU GRANT: Integration of Female ImMigrants in Labour Market and Society. Policy Assessment and Policy Recommendations, FeMiPol project (2006-2008)
5. Studia kulturoznawcze nad cywilizacjami Bliskiego Wschodu - prowadzone przez dr Beatę Kowalską
W roku 1996 obroniła ona z wyróżnieniem rozprawę doktorską pt. Kulturowe tło ruchów religijnych na przełomie er: gnostycyzm, judaizm aleksandryjski i chrześcijaństwo. W latach 1998-2000 współorganizowała badania terenowe w siedmiu krajach Bliskiego Wschodu, których rezultaty prezentowała licznych programach telewizyjnych,na wystawie fotograficznej w Muzeum Narodowym w Krakowie oraz w książce Zapomniani Bracia: ginący świat chrześcijan na Bliskim Wschodzie, której jest współautorką. Od trzech lat organizuje coroczne międzynarodowe spotkania poświęcone kulturze, historii i tradycji kurdyjskiej. Obecnie głównym przedmiotem badań jest sytuacja kobiet w krajach muzułmańskich. Liczne podróże i kontakty z liderkami kobiecymi na Bliskim Wschodzie zaowocowały jak dotąd artykułami i licznymi wystąpieniami na konferencjach poświęconych tej problematyce. W przygotowaniu praca: Między fundamentalizmem a orientalizmem: prawda o kobiecie muzułmańskiej.
