Kraków miastem bez barier?

Zapraszamy do obejrzenia filmu, który powstał w Instytucie Socjologii UJ w ramach studenckiego obozu badawczego "Kraków miastem bez barier? Osoby z niepełnosprawnościami w Krakowie". Przygotowanie tego filmu było wyjątkowym doświadczeniem współpracy studentów i studentek socjologii oraz osób niepełnosprawnych. Film pokazuje bariery, na które napotykają osoby niepełnosprawne w Krakowie. Jest ciekawym przykładem filmu antropologicznego, a jednocześnie pokazuje, że socjologia to coś więcej, niż samo opisywanie świata. To także zaangażowanie w ten świat.

 

Link do materiału wideo

Współautorzy/ki filmu o jego powstawaniu

dr Beata Kowalska, koordynatorka obozu badawczego:

Przez kilka miesięcy badaczki z Instytutu Socjologii Uniwersytetu Jagiellońskiego prowadziły wywiady biograficzne z kobietami z niepełnosprawnością ruchową, wzrokową i słuchową. Obóz badawczy był ich logiczną kontynuacją. Na zajęciach, w ramach obozu badawczego poznawaliśmy procedury administracyjne, strukturę odpowiedzialności i kompetencji w instytucjach miejskich, a na spotkaniach z osobami bezpośrednio pracującymi z osobami z niepełnosprawnościami, realia codziennej pracy na rzecz zmiany.

Kolejnym krokiem było "wyjście w teren" – spojrzenie przez pryzmat codziennie napotykanych barier, „doświadczenie" kłopotów z komunikacją, administracją, służbą zdrowia „na własnej skórze". Obóz, obok ważnych umiejętności praktycznych związanych z prowadzeniem badań, dał wiedzę dotyczącą funkcjonowania instytucji miejskich. Celem tego wspólnego projektu była identyfikacja najważniejszych barier leżących na drodze do rozwiązania problemów, z jakimi stykają się osoby z niepełnosprawnościami w naszym mieście i – mamy nadzieję – przybliżył nieco Kraków do ideału miasta bez barier.

Końcowym efektem jest film – rodzaj dziennika podejmowanych przez nas działań. Osadzony w tradycjach filmu antropologicznego i community video był „miejscem" spotkania studentek i studentów oraz naszych rozmówczyń, które dzieliły się swoim doświadczeniem. Każdy etap powstawania filmu, podobnie jak dobór wypowiedzi i poszczególnych scen był przedmiotem dyskusji wszystkich osób biorących udział w projekcie. Taki partycypacyjny charakter był wynikiem przyjętych założeń zarówno teoretycznych, jak i metodologicznych

 

Dominika Winogrodzka, uczestniczka obozu badawczego:

Udział w tym projekcie był dla mnie cennym doświadczeniem socjologicznym: bardzo ciekawym, ale jednocześnie trudnym, wymagającym wcześniejszego przygotowania, uwrażliwienia ze względu na tematykę. Czego się nauczyłam? Z pewnością jeszcze większej pokory wobec rzeczywistościa a przede wszystkim pewnego podejścia do badania zjawisk. Nie podczas „wywiadu", a w „dialogu", nie z obcym/ą nam zupełnie „respondentem/tką", a z „partnerem/ką rozmowy", któremu/ej ufamy i który/a nas jako badaczy i badaczki darzy zaufaniem. Nie jak „dotychczas", ale przy założeniu współuczestnictwa badanych w procesie gromadzenia, analizy, jak i samej interpretacji danych. Jestem przekonania, że właśnie dzięki stosowaniu tych założeń udało nam się dokonać pewnych zmian w kwestii podmiotowości i emancypacji osób z różnego typu niepełnosprawnościami w Krakowie.

 

Mateusz Malarczyk, uczestnik obozu badawczego:

Zaangażowanie w przygotowanie filmu było dla mnie przede wszystkim okazją do pokazania szerszej publiczności różnych problemów niepełnosprawności. Miałem poczucie, że wiedzą nabytą w murach Instytutu Socjologii jestem w stanie wpływać na rzeczywistość, tak by była ona jeszcze bardziej ,,przyjazna'' dla wszystkich, a w szczególności dla tych, którzy czują się wykluczeni. Bo jak mawiał Vaclav Havel ,,(...) chociaż nikt z nas nie jest w stanie zbawić świata, to powinien zachowywać się tak, jakby to było w naszej mocy.'' Mam głębokie poczucie, że każdy, kto brał udział w przygotowaniu tego filmu, właśnie tak się zachowywał.

 

Antoni Krzyżanowski, uczestnik obozu badawczego:

Film, który wspólnie przygotowywaliśmy, to było takie otwarcie oczu, spojrzenie jednocześnie przez obiektyw oraz przez perspektywę osoby niepełnosprawnej. Sceny, kadry, ujęcia nagromadzone przez nas podczas obozu badawczego są jednocześnie obrazami naszego doświadczenia, podczas zbierania którego musieliśmy zanegować niejednokrotnie nasze przyzwyczajenia i stereotypy.

 

Joanna Gerono, uczestniczka obozu badawczego:

Nie zdawałam sobie sprawy, że nieprzystosowanie miasta i najbardziej podstawowych placówek - w szczególności służby zdrowia jest tak duże. Zaskoczyła mnie ignorancja i brak empatii wobec osób niepełnosprawnych w polskim społeczeństwie. Dopóki niepełnosprawność nie dotyczy nas osobiście, albo bliskiej nam osoby, wolimi jej nie zauważać. Zrozumiałam, że największe bariery stawiamy sami sobie nawzajem; uświadomiłam sobie, że osobom niepełnosprawnym często odmawia się prawa do ich niezależności i swobodnego życia w społeczeństwie.

 

Obóz badawczy był częścią projektu "Od kompleksowej diagnozy sytuacji osób niepełnosprawnych w Polsce do nowego modelu polityki społecznej wobec niepełnosprawności" realizowanego przez AGH i finansowanego ze środków PFRON.